Kısa cevap
RAID, birden fazla diski tek bir mantıksal birim gibi sunar ve seviyesine göre performans ve/veya disk arızasına dayanıklılık sağlar. Yanlışlıkla silmeye, dosya bozulmasına, fidye yazılımına veya sunucunun tamamen kaybına karşı koruma sağlamaz — bunun için yedekleme gerekir.
Seviyeler ne yapar?#
| Seviye | Dayanıklılık | Kullanılabilir kapasite | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|
| RAID 0 | Yok — bir disk giderse tüm veri gider | Toplam kapasite | Geçici, yeniden üretilebilir veri |
| RAID 1 | 1 disk arızası | Toplamın yarısı | İşletim sistemi diski, küçük sunucular |
| RAID 5 | 1 disk arızası | (n−1) disk | Okuma ağırlıklı, kapasite odaklı |
| RAID 6 | 2 disk arızası | (n−2) disk | Büyük diskli diziler |
| RAID 10 | Her aynada 1 disk | Toplamın yarısı | Yazma yoğun, gecikmeye duyarlı |
Tablo yatay olarak kaydırılabilir.
Yazma cezası#
Eşlik (parity) tabanlı seviyelerde bir bloğun güncellenmesi tek bir yazma işlemiyle bitmez. Denetleyicinin eski veriyi ve eski eşliği okuyup yeni eşliği hesaplaması ve ikisini birden yazması gerekir.
- RAID 1 / RAID 10: Bir mantıksal yazma → iki fiziksel yazma.
- RAID 5: Bir mantıksal yazma → iki okuma + iki yazma.
- RAID 6: İkinci eşlik nedeniyle daha da fazla işlem.
Bu nedenle yazma yoğun iş yüklerinde (veritabanı, sanallaştırma) RAID 10, RAID 5'e göre belirgin biçimde daha iyi davranır. Okuma ağırlıklı ve kapasite odaklı senaryolarda ise RAID 5/6 ekonomik kalır.
Yeniden yapılandırma (rebuild) riski#
Bir disk arızalandığında dizi, yeni diske veriyi yeniden yazar. Bu süre boyunca:
- Dizi korumasız durumdadır (RAID 5'te ikinci bir arıza tüm veriyi kaybettirir).
- Kalan diskler baştan sona okunur; bu, disklere yoğun bir yük bindirir.
- Yeniden yapılandırma, disk kapasitesi büyüdükçe uzar.
RAID neden yedekleme değil?#
RAID, diskin arızalanması senaryosunu çözer. Aşağıdaki senaryolarda hiçbir koruma sağlamaz:
- Bir dosya yanlışlıkla silindi → RAID silmeyi tüm disklere aynı anda uygular.
- Fidye yazılımı verileri şifreledi → RAID şifreli hâli sadakatle saklar.
- Uygulama verileri bozdu → RAID bozuk veriyi korur.
- Sunucu yandı, çalındı ya da su bastı → Dizinin tamamı kaybolur.
- Denetleyici arızalandı ve yapılandırma bozuldu → Dizi erişilemez olabilir.
Pratik öneriler#
- Dizinin durumunu izleyin. Arızalı disk fark edilmezse yedeklilik sessizce kaybolur.
- Yedek disk (hot spare) tanımlayın; yeniden yapılandırma daha erken başlar.
- Aynı üretim partisinden disklerin birbirine yakın zamanda arızalanabileceğini göz önünde bulundurun.
- Yedekten geri dönüşü düzenli olarak test edin. Test edilmemiş yedek, yedek sayılmaz.
Önemli noktalar
- RAID seviyeleri farklı performans/dayanıklılık dengesi sunar; tek bir "en iyi" yoktur.
- Eşlik tabanlı seviyelerde yazma maliyeti belirgin biçimde artar.
- Yeniden yapılandırma süresi, büyük disklerde başlı başına bir risktir.
- RAID yedekleme değildir; silme, bozulma ve fidye yazılımına karşı korumaz.