Kısa cevap
Fark, çekirdeğin kalınlığından doğar. Multimode fiberin çekirdeği geniştir ve ışığın birden fazla yol (mod) izlemesine izin verir; bu, mesafe arttıkça sinyalin bulanıklaşmasına yol açar. Single mode fiberin çekirdeği çok daha incedir, ışık tek bir yol izler ve sinyal çok daha uzun mesafelerde bozulmadan taşınır.
Çekirdek çapı ve mod kavramı#
Multimode fiberde çekirdek çapı tipik olarak 50 mikron (eski tesisatlarda 62,5 mikron) civarındadır. Bu genişlik, ışığın farklı açılarla girip farklı yollardan ilerlemesine izin verir. Her yol farklı uzunlukta olduğu için, aynı anda gönderilen ışık darbesinin parçaları karşı uca farklı zamanlarda ulaşır.
Buna modal dispersiyon denir. Mesafe arttıkça darbeler birbirine karışır ve alıcı sinyali ayırt edemez hâle gelir. Multimode'un mesafe sınırı esas olarak buradan gelir.
Single mode fiberde çekirdek çapı yaklaşık 9 mikrondur. Bu ölçekte ışık pratikte tek bir mod hâlinde ilerler; modal dispersiyon ortadan kalkar ve sınırlayıcı etken zayıflama ile kromatik dispersiyona kayar.
| Ölçüt | Multimode | Single mode |
|---|---|---|
| Tipik çekirdek çapı | 50 µm (eski: 62,5 µm) | ≈ 9 µm |
| Yaygın dalga boyu | 850 nm | 1310 / 1550 nm |
| Sınırlayıcı etken | Modal dispersiyon | Zayıflama ve kromatik dispersiyon |
| Tipik kullanım alanı | Bina içi, veri merkezi içi | Binalar arası, kampüs, şehir içi |
| Kablo maliyeti | Daha düşük | Benzer ya da daha düşük |
| Modül maliyeti | Genellikle daha düşük | Genellikle daha yüksek |
Tablo yatay olarak kaydırılabilir.
OM ve OS sınıfları#
Fiber kablolar performanslarına göre sınıflandırılır. Multimode tarafında OM1'den OM5'e uzanan bir dizi, single mode tarafında ise OS1/OS2 kullanılır.
Bu sınıflar arasındaki fark, aynı hat hızında desteklenen mesafeyi doğrudan etkiler. Örneğin 10 Gb/s bir bağlantı OM3 kablo ile belirli bir mesafeye kadar, OM4 ile daha uzun bir mesafeye kadar çalışabilir.
Renk kodları güvenilir bir ölçüt mü?#
Kablo dış kılıfında yaygın bir renk uygulaması vardır: multimode için turkuaz (OM3) ve eflatun (OM4), single mode için sarı. Bu renkler işi kolaylaştırır ama kesin kural değildir; üretici ve ülke uygulamalarına göre farklılık gösterebilir.
Kesin bilgi kablonun üzerindeki baskıdadır: orada çekirdek/kılıf ölçüsü (örneğin 50/125 veya 9/125) ve sınıf bilgisi yazar. Karar verirken renge değil bu baskıya bakın.
Karıştırılabilir mi?#
Hayır. Single mode bir modülü multimode kabloyla (veya tersi) kullanmak desteklenen bir yapılandırma değildir. Bazı durumlarda kısa mesafede bağlantı kurulmuş gibi görünebilir; ancak bu kararlı bir çalışma değildir ve hata oranı yüksek olur.
Aynı şekilde, iki uçtaki modüllerin tipi ve dalga boyu da aynı olmalıdır. Bir uçta kısa mesafe, diğerinde uzun mesafe modülü kullanmak; alıcıyı aşırı sürerek bağlantıyı bozabilir.
Hangisini seçmeli?#
- Aynı kabinet veya aynı kat içinde kalan bağlantılarda multimode genellikle yeterli ve ekonomiktir.
- Binalar arası, kampüs veya şehir içi bağlantılarda single mode tercih edilir.
- Yeni kurulan altyapıda ileride hız artışı bekleniyorsa, single mode kablolama uzun vadede daha esnek bir temeldir.
- Mevcut tesisatta hangi kablonun çekili olduğu, seçimi çoğu zaman tek başına belirler.
Önemli noktalar
- Multimode'un mesafe sınırı modal dispersiyondan, single mode'unki zayıflama ve dispersiyondan kaynaklanır.
- Kablo sınıfı (OM3/OM4/OS2) desteklenen mesafeyi doğrudan etkiler.
- Kablo rengi yol gösterir ama kesin ölçüt kablonun üzerindeki ölçü baskısıdır.
- İki uçtaki modüllerin tipi ve dalga boyu aynı olmalıdır.